[ΕΝ] ISLETS, INTERIM MEASURES, AND ILLEGAL PUSHBACKS: EROSION OF RULE OF LAW IN GREECE

This report documents the recent increase in use of Rule 39 measures on the Greek mainland, in order to secure access to international protection. It specifically details and analyses three case studies whereby transit groups were stranded on islets in the Evros river over the months of May and June 2022, and sent distress calls to state and civil society actors across Greece expressing their will to claim asylum. In all three cases, civil society organisations, including the Greek Council for Refugees, Human Rights360, AlarmPhone, and The Rule 39 Initiative submitted applications for interim measures on the behalf of the transit groups, and a Rule 39 decision was indicated by the European Court of Human Rights, legally binding the Greek state to provide temporary access to Greece and material reception conditions. Despite the Court’s rulings, as well as the extensive public documentation of the cases on social media platforms and in news outlets, all three transit groups were reportedly pushed back to Turkey after several days on the islets without food, water, or medical care.

In order to contextualise these events, the report briefly introduces a history of Evros islets in the context of pushbacks, the lack of access to asylum on mainland Greece and interim measures at the European Court on Human Rights. It subsequently discusses the ongoing responses and evolving consequences of the Greek state’s violations of the Court’s rulings, including by the UN Special Rapporteur on Human Rights Defenders, Members of the European Parliament, the LIBE committee, the Greek Ministry of Migration and Asylum, and other actors in Greece. The report additionally observes the concerning trend of criminalisation of civil society organisations and the use of smear campaigns to restrict migrant rights defenders from operating. In the context of the cases documented here and the recent investigation by Lighthouse Reports we, the Border Violence Monitoring Network, call for Greece to be held accountable and for all operational and financial support to be suspended until the rule of law is restored.

View Fullscreen

1/7/2022

https://www.borderviolence.eu/20548-2/

ΟΙ ΣΚΛΑΒΟΙ ΤΟΥ ΕΒΡΟΥ: ΠΩΣ ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΡΑΤΟΣ ΣΤΡΑΤΟΛΟΓΕΙ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΒΡΟΜΙΚΗ ΔΟΥΛΕΙΑ ΤΩΝ PUSHBACKS

Νικόλας ΛεοντόπουλοςΘοδωρής ΧονδρόγιαννοςKlaas van Dijken (Lighthouse Reports)

Το ελληνικό κράτος συναλλάσσεται με διακινητές για να εισάγει στον Έβρο παράτυπους μετανάστες, με αποκλειστικό σκοπό να τους αναθέσει τη βρόμικη δουλειά των pushbacks, της βίαιης επαναπροώθησης χιλιάδων αιτούντων ασύλου: Οι «σκλάβοι», όπως αποκαλούν τον εαυτό τους, δουλεύουν σε μεθοριακά αστυνομικά τμήματα απ’ όπου δρουν, συχνά με τη χρήση βίας, κατά των συμπατριωτών τους, περνώντας τους τη νύχτα στην τουρκική όχθη του ποταμού. Η πολύμηνη έρευνα του Lighthouse Reports, της Monde, του Spiegel, του ARD και του Guardian, αποκλειστικά στην Ελλάδα από το Reporters United.

Για χρόνια οι ελληνικές κυβερνήσεις αρνούνται πεισματικά, παρά τις αποδείξεις από τα πιο επίσημα χείλη (όπως η Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες), πως επαναπροωθούν χιλιάδες αιτούντες άσυλο προς την Τουρκία. Ίσως νιώθουν ότι έχουν στο πλάι τους τη σιωπηλή συναίνεση μέρους της ελληνικής κοινής γνώμης.

Όμως αυτή τη φορά, οι αρχές και η κυβέρνηση θα πρέπει να εξηγήσουν κάτι ακόμα βαρύτερο: Πώς το ελληνικό κράτος από πολέμιος των διακινητών εμφανίζεται να είναι συνέταιρός τους. Ποιος έδωσε τη διαταγή ή έστω ποιος ανέχεται η βρόμικη δουλειά των pushbacks να ανατίθεται σε μετανάστες οι οποίοι χωρίς να έχουν τη δυνατότητα επιλογής είναι υποχρεωμένοι να πραγματοποιούν βίαιες επιχειρήσεις αστυνομικού χαρακτήρα σε βάρος άλλων μεταναστών;

Η δημοσιογραφική έρευνα για πρώτη φορά στοιχειοθετεί ότι οι ελληνικές αρχές, ενδεχομένως με πολιτική κάλυψη (σύμφωνα με εκτιμήσεις αξιωματικών της ΕΛΑΣ), συναλλάσσονται με δίκτυα διακινητών στην Τουρκία. Συνεργάζονται με άτομα που έχουν ποινικό μητρώο στο trafficking. Εισάγουν παράτυπα στην Ελλάδα μετανάστες, με σκοπό να διεκπεραιώνουν εξαναγκαστικά τη βρόμικη δουλειά που οι Έλληνες αστυνομικοί δεν θέλουν πλέον να κάνουν: τη διεκπεραίωση επαναπροωθήσεων, συχνά με την προσφυγή στην ωμή βία και στην καταλήστευση των αιτούντων άσυλο.

Το Reporters United απέκτησε πρόσβαση και μελέτησε τα τεκμήρια και το υλικό της πολύμηνης έρευνας που διεξήχθη από δημοσιογράφους του Lighthouse Reports, της Monde, του Spiegel, της γερμανικής δημόσιας τηλεόρασης ARD και του Guardian. Η έρευνα δημοσιεύεται σήμερα ταυτόχρονα στη Βρετανία, τη Γαλλία, τη Γερμανία – και στην Ελλάδα από το Reporters United.

Δεν είναι η πρώτη φορά που διατυπώνονται τέτοιες καταγγελίες. Εκατοντάδες θύματα των pushbacks αναφέρουν εδώ και μήνες πως επαναπροωθήθηκαν από άλλους μετανάστες που μιλούν αραβικά ή φαρσί.

Τον Απρίλιο του 2022 το Human Rights Watch (HRW), μια από τις μεγαλύτερες οργανώσεις για τα ανθρώπινα δικαιώματα στον κόσμο, σε έκθεσή του με τίτλο «Τα Πρόσωπά τους Ήταν Σκεπασμένα: Η Ελλάδα Χρησιμοποιεί Μετανάστες για να Βοηθούν την Αστυνομία στα Pushbacks» αποκάλυψε την έκταση της θλιβερής πρακτικής. Η έκθεση του HRW βασίστηκε σε συνεντεύξεις με 26 Αφγανούς (23 άνδρες, δύο γυναίκες και ένα αγόρι), 23 εκ των οποίων επαναπροωθήθηκαν μεταξύ Σεπτεμβρίου 2021 και Φεβρουαρίου 2022 μέσω του Έβρου.

Παρά τη βαρύτητα των καταγγελιών, η έκθεση του HRW αντιμετωπίστηκε από τις ελληνικές αρχές με απαξία: Το Υπουργείο Προστασίας του Πολίτη εξέφρασε τη «λύπη [του] για την ποιότητα της έκθεσης» κατηγορώντας την οργάνωση ότι «υιοθετεί άκριτα καταγγελίες βασιζόμενες αποκλειστικά σε συρραφή τηλεφωνικών συνεντεύξεων, τις οποίες δεν επιβεβαιώνει βάσει αξιόπιστων και βάσιμων αποδεικτικών στοιχείων».

Χάρτης της μεθοριακής περιοχής στον Έβρο. Το κόκκινο σημείο αντιστοιχεί στο αστυνομικό τμήμα του Νέου Χειμωνίου στο οποίο στρατολογήθηκαν μετανάστες για να πραγματοποιούν pushbacks. Τα κίτρινα σημεία δείχνουν έξι τοποθεσίες όπου έγιναν pushbacks από τους μετανάστες-συνεργάτες της ΕΛΑΣ, σύμφωνα με live locations που κράτησαν οι μετανάστες-συνεργάτες. Επεξεργασία δεδομένων και χάρτη: Lighthouse Reports / Χάρτης: Google Maps.

Οι Πηγές: Μαρτυρίες «σκλάβων», Ελλήνων αστυνομικών και κατοίκων

Τα πειστήρια που εισφέρει όμως η νέα δημοσιογραφική έρευνα θα είναι δύσκολο να αγνοηθούν. Πρόκειται για μαρτυρίες από τρία διαφορετικά είδη πηγών – κανένα εκ των οποίων δεν προέρχεται από την τουρκική πλευρά.

• Στην έρευνα μιλούν έξι μετανάστες που πλέον βρίσκονται εκτός Ελλάδας και από τις αρχές του 2020 και μετά «υπηρέτησαν» (ανεπίσημα φυσικά) στα αστυνομικά τμήματα του Νέου Χειμωνίου και του Τυχερού, στη μεθοριακή γραμμή του Έβρου, συμμετέχοντας ενεργά σε επαναπροωθήσεις. (Μαρτυρίες, προερχόμενες από αστυνομικούς, αναφέρουν ανάλογες πρακτικές και στο αστυνομικό τμήμα του Ισαάκιου.) Οι ίδιοι οι μετανάστες αποκαλούν τους εαυτούς τους «σκλάβους» και περιγράφουν με λεπτομέρειες την εμπειρία τους.
• Για πρώτη φορά τρεις ελληνικές αστυνομικές πηγές όχι μόνο επιβεβαιώνουν την πρακτική των pushbacks, αλλά αποκαλύπτουν τις επιχειρησιακές λεπτομέρειες του κυκλώματος που χρησιμοποιεί μετανάστες.
• Έλληνες κάτοικοι της μεθορίου επιβεβαιώνουν την πρακτική ως «κοινό μυστικό», καθώς έρχονται καθημερινά σε επαφή με τους «σκλάβους». Κάποιοι μάλιστα απ’ αυτούς ταυτοποιούν ένα από τα κύρια πρόσωπα της υπόθεσης, τον Σύριο διακινητή «Μάικ», με τον οποίο συνεργάζονται οι ελληνικές αρχές.

«Πολιτική κάλυψη», ενώ ο στρατός αρνείται να συμμετάσχει

Σύμφωνα με μία από τις αστυνομικές πηγές που μίλησε υπό τον όρο της ανωνυμίας, η ανάθεση της «βρόμικης δουλειάς» σε μετανάστες είναι εν γνώσει τόσο των επιτελών της αστυνομίας όσο και πολιτικών προσώπων, αν όχι στις επιχειρησιακές της λεπτομέρειες, τουλάχιστον στις γενικές γραμμές της. (Είναι χαρακτηριστικό ότι, όπως δηλώνουν οι αστυνομικοί, ο στρατός αρνήθηκε να συμμετάσχει στις επιχειρήσεις pushbacks). Η αστυνομική πηγή αναφέρει πως η ιδέα προτάθηκε προς τους πολιτικούς ως ένας τρόπος προστασίας των αξιωματικών από το να εκτίθενται οι ίδιοι στις επαναπροωθήσεις, καθώς φοβούνται την έκθεσή τους σε κινδύνους από τις συμπλοκές με τις τουρκικές δυνάμεις ή τους λαθρέμπορους (από την έρευνα, ενδεικτικά, προκύπτει ότι είναι συχνά τα περιστατικά με πυροβολισμούς στην περιοχή).

Η έκταση του φαινομένου (επιχειρήσεις με τη συμμετοχή τριών τουλάχιστον αστυνομικών τμημάτων, διάρκειας τουλάχιστον δύο ετών, επαναπροωθήσεις χιλιάδων αιτούντων άσυλο αν ληφθεί υπόψη ότι κατά τις μαρτυρίες ορισμένες νύχτες τα pushbacks αφορούσαν πάνω από 100 άτομα) καθιστά αμφίβολη την έλλειψη γνώσης εκ μέρους των αστυνομικών επιτελών αλλά και των πολιτικών προϊσταμένων τους.

Μετά τα γεγονότα του Έβρου

Αρκετές μαρτυρίες συντείνουν στην εκτίμηση πως η πρακτική εντατικοποιήθηκε μετά τα γεγονότα στον Έβρο τον Μάρτιο του 2020, όταν χιλιάδες μετανάστες που βρίσκονταν στην Τουρκία προωθήθηκαν προς τα σύνορα, συχνά με την παρότρυνση ή και την ώθηση των τουρκικών αρχών, με σκοπό να ασκήσουν πίεση στην Ελλάδα και την ΕΕ.

Ο εντοπισμός των έξι πρώην «σκλάβων» πραγματοποιήθηκε με τη συνδρομή της ομάδας «Consolidated Rescue Group», η οποία μέσα από το Facebook απηύθυνε έκκληση σε μετανάστες με γνώση του ζητήματος να μιλήσουν για τις εμπειρίες τους.

Οι μαρτυρίες των έξι «σκλάβων» παρουσιάζουν μεταξύ τους πολλά κοινά σημεία και στην ουσία λειτουργούν ως επιβεβαίωση η μία της άλλης, καθώς συλλέχθηκαν ανεξάρτητα μεταξύ τους. Το κυριότερο είναι ότι επιβεβαιώνονται από τις μαρτυρίες των ελληνικών πηγών -αστυνομικών και κατοίκων- σχετικά με το modus operandi της όλης επιχείρησης.

Επαλήθευση της ταυτότητας των Έξι

Οι ταυτότητες των έξι «σκλάβων», οι ημερομηνίες και οι τοποθεσίες των αστυνομικών τμημάτων που επικαλούνται επαληθεύονται από μια σειρά δεδομένων:

• Φωτογραφίες από τρεις «σκλάβους» προέρχονται από το εσωτερικό του αστυνομικού τμήματος στο Τυχερό (δύο) και του Νέου Χειμωνίου (ενός). Ανασυστήσαμε το εσωτερικό του τμήματος στο Τυχερό μέσω ενός τρισδιάστατου μοντέλου (δείτε σχετικό βίντεο του Lighthouse Reports).  
• Οι καταχωρήσεις για δύο από τους «σκλάβους» στο μητρώο της ΕΛΑΣ επιβεβαιώνουν την ταυτότητά τους και συμπίπτουν με τις ημερομηνίες που επικαλούνται οι ίδιοι.
• Οι «σκλάβοι» αναφέρθηκαν στα μικρά ονόματα Ελλήνων αστυνομικών που συμμετέχουν στις επιχειρήσεις. Όταν τους δείξαμε σειρά φωτογραφιών που είχαμε μαζέψει από τα κοινωνικά δίκτυα, κατάφεραν να εντοπίσουν τα άτομα που είχαν αναφέρει στη μαρτυρία τους.

Συνεργασία με λαθρέμπορους διακινητές

Οι μαρτυρίες τριών από τους έξι «σκλάβους» αποκαλύπτουν το βρόμικο μυστικό: το ελληνικό κράτος – ή τουλάχιστον ορισμένοι από τους ένστολους αντιπροσώπους του – συναλλάσσονται με διακινητές στην Τουρκία αλλά και στον Έβρο. Αυτό τουλάχιστον συνέβη στην περίπτωση του αστυνομικού τμήματος στο Νέο Χειμώνιο, σύμφωνα με τις μαρτυρίες τριών Σύριων.

Όσο ακόμα ήταν στην Τουρκία, ο καθένας τους πλήρωσε 5.000 ευρώ σε έναν μεσάζοντα στην Κωνσταντινούπολη ο οποίος τους έφερε σε επαφή με διακινητή. Ο διακινητής τούς πέρασε από την τουρκική πλευρά των συνόρων στην ελληνική. Εκεί τους περίμενε για να τους παραλάβει ένας άλλος Σύριος, συνοδεία Ελλήνων αστυνομικών – ο περίφημος «Μάικ». Η συνεργασία τους με την ελληνική αστυνομία είχε μόλις αρχίσει. Οι δύο από τους τρεις λένε ότι πριν φτάσουν στην Ελλάδα δεν γνώριζαν τι θα έπρεπε να κάνουν. Ο τρίτος λέει ότι γνώριζε.

Διακινητής που ζει στο αστυνομικό τμήμα

Οι τρεις μαρτυρίες, αλλά και μια σειρά από άλλα στοιχεία, συγκλίνουν στην παρουσία και τη δράση του «Μάικ» στο Νέο Χειμώνιο. Ο Μάικ, το πραγματικό όνομα του οποίου βρίσκεται στη διάθεσή της έρευνας, κατάγεται από το Χομς της Συρίας. Στο Νέο Χειμώνιο είχε τον ρόλο του άτυπου επικεφαλής, ενεργώντας ως μεσάζοντας μεταξύ των αξιωματικών της ΕΛΑΣ και των «σκλάβων». Κατά τις μαρτυρίες, ο Μάικ κατοικούσε (τουλάχιστον μέχρι την ολοκλήρωση της έρευνας) σε ένα κοντέινερ δίπλα από το αστυνομικό τμήμα. Στρατολογούσε τους «σκλάβους», τους εξηγούσε και τους ανέθετε τη δουλειά, τους συνόδευε κατά τη διάρκεια των επιχειρήσεων.

Ο φερόμενος ως διακινητής Μάικ φωτογραφημένος στον περίβολο του αστυνομικού τμήματος του Νέου Χειμωνίου στον Έβρο. Πηγή: Lighthouse Reports / TikTok.

Οι παλιοί συνεργάτες του Μάικ τον θυμούνται για τη ροπή του στη βία. «Ο Μάικ συχνά χτυπούσε τους πρόσφυγες πριν επαναπροωθηθούν στην Τουρκία και μας είπε να κάνουμε το ίδιο ώστε οι Έλληνες κομάντος να είναι ικανοποιημένοι από τη δουλειά μας», λέει ο Χουσάμ, ένας νεαρός Σύριος που, αφού επιχείρησε πολλές φορές να περάσει τα σύνορα, αποφάσισε τελικά να δεχτεί τη δουλειά που του πρόσφερε ο Μάικ.

Ο Μάικ έκανε σωματικό έλεγχο στους μετανάστες πριν την επαναπροώθησή τους. Σύμφωνα με τις πηγές της έρευνας, είχε ιδιαίτερη αδυναμία σε χρυσαφικά γυναικών και γινόταν βίαιος όταν έβρισκε πολύτιμα αντικείμενα τα οποία οι αιτούντες άσυλο είχαν κρύψει στο σώμα τους.

Σωματώδης και μ’ ένα τατουάζ περικεφαλαίας από την αρχαία Σπάρτη, ο Μάικ ταυτοποιήθηκε τόσο από τους «σκλάβους» όσο και από έναν Έλληνα καταστηματάρχη της περιοχής, ο οποίος είπε ότι τον είχε δει να έρχεται στο μαγαζί του με αστυνομικούς.

Η έρευνα επαλήθευσε με τη βοήθεια φωτογραφικού υλικού την παρουσία του Μάικ μέσα στο αστυνομικό τμήμα του Νέου Χειμωνίου. Είναι παντρεμένος με Γαλλίδα και ταξιδεύει μεταξύ των δύο χωρών. Οπτικό υλικό δείχνει τη σύζυγο του Μάικ στην Ορεστιάδα και τον ίδιο να ζει μια κανονική ζωή στη Γαλλία, κατά τη διάρκεια διαλειμμάτων από τη συνεργασία του με την ΕΛΑΣ.

Ο Μάικ και ο αδερφός του, ο οποίος επίσης εμπλέκεται σε διακίνηση μεταναστών, είναι αντιμέτωποι με πολλαπλές κατηγορίες στη Συρία, μεταξύ άλλων για λαθρεμπόριο καυσίμων και ανθρώπων. Ο Μάικ, μάλιστα, έχει ήδη μία σχετική καταδίκη.

Οι Έλληνες επιβεβαιώνουν

Η παρουσία και η υπηρεσία των «σκλάβων» επιβεβαιώνεται εμμέσως από τις μαρτυρίες κατοίκων της περιοχής οι οποίοι κάνουν ανοιχτά λόγο για «μετανάστες που συνεργάζονται με την αστυνομία». Όταν ρωτήθηκαν πού θα μπορούσαν να εντοπιστούν αυτοί, οι ντόπιοι απάντησαν είτε στον ποταμό Έβρο («δουλεύουν κοντά στο ποτάμι») είτε στην περιοχή, όπου -συχνά φορώντας μάσκες και συνοδευόμενοι από αστυνομικούς- αγοράζουν προμήθειες, όπως τσιγάρα, πατατάκια και κρουασάν, πριν πάνε για τις επαναπροωθήσεις στον Έβρο βραδινές ώρες, για να μη γίνουν αντιληπτοί από τους Τούρκους.

Στο Νέο Χειμώνιο οι «σκλάβοι» έχουν γίνει μέρος της καθημερινότητας. «Έρχονται όταν τελειώσουν τη δουλειά τους το βράδυ. Κάποιοι απ’ αυτούς μένουν εδώ για μήνες».

Το αποτρόπαιο δίλημμα του Μπασέλ

Εννιά φορές είχε προσπαθήσει ο Μπάσελ (Σύριος, κάτω των 30 ετών) να περάσει από την Τουρκία στην Ελλάδα. Τη 10η φορά δέχτηκε μια περίεργη προσφορά. Στα τέλη του 2020, μαζί με μια ομάδα Σύριων συνελήφθη από Έλληνες συνοριοφύλακες αφού πέρασαν το ποτάμι με φουσκωτή βάρκα. Τους χτύπησαν, τους έγδυσαν και τους άφησαν με τα εσώρουχα, πριν τους οδηγήσουν στο αστυνομικό τμήμα του Τυχερού μ’ ένα όχημα χωρίς πινακίδες. Εκεί τους πήραν τα υπάρχοντά τους και τους έκλεισαν σε ένα κελί με άλλους 150 κρατούμενους.

Στην ανάκριση ο αξιωματικός κατηγόρησε τον Μπασέλ ως διακινητή, επειδή μιλούσε αγγλικά. Τον απείλησε ότι θα τον ρίξει στη φυλακή, εκτός εάν συνεργαστεί. Όταν τέθηκε το δίλημμα στον Μπασέλ ήταν πλέον πολύ αργά για να πει όχι. Η πρόταση που του έγινε ήταν η εξής: Είτε θα δεχόταν να δουλέψει για τους δεσμώτες του είτε θα πήγαινε φυλακή και κάποια στιγμή θα τον έστελναν πίσω στην Τουρκία. Επέλεξε το πρώτο. Η προφορική συμφωνία προέβλεπε πως καθόλη τη διάρκεια της ημέρας θα ήταν κλειδωμένος στο αστυνομικό τμήμα σαν κρατούμενος. Όμως, τα βράδια θα τον έβγαζαν έξω για να «δουλέψει» στην επαναπροώθηση συμπατριωτών του και άλλων μεταναστών.

Στιγμιότυπο από τη συνέντευξη του Μπασέλ στην έρευνα. Πηγή: ARD magazine Report München

Έπλεναν τις βάρκες για να φύγει το αίμα

Όπως συνέβη και με τον Σύριο Μάικ στο Νέο Χειμώνιο, έτσι και στο Τυχερό ενδιάμεσος μεταξύ των Ελλήνων αστυνομικών και των «σκλάβων» ήταν ένας άλλος ξένος. Όπως για τον Μάικ, οι μαρτυρίες τον περιγράφουν ως ιδιαίτερα βίαιο: «Την ώρα των pushbacks ήταν οπλισμένος με μαχαίρια. Μια νύχτα μαχαίρωσε δύο Σομαλούς στη μέση του ποταμού» λέει ο Σαμπέρ, ένας μετανάστης-συνεργάτης στο Τυχερό. Συχνά το επόμενο πρωινό ο Σαμπέρ έπλενε τις βάρκες που είχαν λεκέδες από το αίμα της προηγούμενης νύχτας.

Στιγμιότυπο από τη συνέντευξη του Σαμπέρ στην έρευνα. Πηγή: Lighthouse Reports

Modus Operandi

Οι μαρτυρίες των μεταναστών που συνεργάστηκαν με τις ελληνικές αρχές συγκλίνουν. Τις νύχτες, οι αστυνομικοί μετέφεραν ξεχωριστά τους «σκλάβους» και τους μετανάστες που επρόκειτο να επαναπροωθηθούν. Οι «σκλάβοι» ετοίμαζαν τις βάρκες υπό την εποπτεία των οπλισμένων αστυνομικών.

Κατά τη διάρκεια του pushback, οι συνεργάτες των συνοριοφυλάκων συχνά βάζουν τους μετανάστες να βγάλουν όλα τους τα ρούχα και αν δουν ότι έχουν ακόμα πάνω τους κρυμμένα λεφτά, τους τα παίρνουν όλα και τους χτυπάνε. Η πρακτική αυτή επιβεβαιώνεται και από αστυνομική πηγή.

Και μετά, το δύσκολο κομμάτι του περάσματος απέναντι. Ο Μπασέλ διηγείται για το πώς έπρεπε να δέσει το σκοινί σ’ ένα δέντρο στην τουρκική πλευρά του ποταμού, ώστε να τραβήξει τη βάρκα. Στη συνέχεια οι «σκλάβοι» οδηγούσαν τους μετανάστες στις βάρκες. Συνήθως 20 ανά δρομολόγιο (18 αιτούνες και δύο «σκλάβοι», ένας στην πλώρη και ένας στην πρύμνη), μέχρι να επαναπροωθηθεί η φουρνιά της νύχτας. Ο Μπασέλ λέει ότι είδε ανθρώπους να πνίγονται στο ποτάμι.

Ο Μπασέλ υποστηρίζει ότι δεν αμειβόταν για τη δουλειά του. Όταν δεν εκτελούσε γρήγορα τις διαταγές, έτρωγε ξύλο. «Μας φέρονταν σαν να ήμασταν σκλάβοι». Είναι η λέξη-κλειδί που χρησιμοποίησαν και οι άλλοι μετανάστες-συνεργάτες των συνοριοφυλάκων με τους οποίους μιλήσαμε, για ν’ αποτυπώσουν το πλαίσιο της στρατολόγησής τους.

Υπηρεσιακό Σημείωμα

Η αμοιβή του Μπασέλ αλλά και όσων ακόμη δέχτηκαν να κάνουν τη βρώμικη δουλειά; Στο τέλος της υπηρεσίας, μετά από έναν ως τρεις μήνες, τους δίνεται το λεγόμενο Υπηρεσιακό Σημείωμα, με το οποίο τους επιτρέπεται να φύγουν από τον Έβρο και να κινηθούν ελεύθερα στην ελληνική επικράτεια για ορισμένο χρονικό διάστημα, πριν επιστρέψουν στην πατρίδα τους. Στην πράξη φυσικά αυτό δεν γίνεται σχεδόν ποτέ. Τις περισσότερες φορές αναζητούν τρόπους και τελικά καταφέρνουν να φύγουν από την Ελλάδα για κάποια χώρα της βόρειας Ευρώπης.

Μετά από τρεις μήνες θητείας στο Τυχερό, ο Μπασέλ αφέθηκε να φύγει με λάφυρο το Υπηρεσιακό Σημείωμα – αντίγραφό του βρίσκεται στη διάθεσή μας. Σύμφωνα με τον ίδιο, ένας άλλος μετανάστης πήρε τη θέση του.

Ένα από τα Υπηρεσιακά Σημειώματα που έδωσε η ΕΛΑΣ σε μετανάστη μετά τη συμμετοχή του στις επιχειρήσεις επαναπροωθήσεων. Πηγή: Lighthouse Reports.

Καμία απάντηση από την κυβέρνηση και τις αρμόδιες αρχές

Η κοινοπραξία των ΜΜΕ που έκαναν την έρευνα (Le Monde, Der Spiegel, ARD, Guardian) έστειλαν γραπτές ερωτήσεις στις αρχές και συγκεκριμένα:

• Στη Γενική Γραμματεία του Πρωθυπουργού
• Στον υπουργό Προστασίας του Πολίτη Τάκη Θεοδωρικάκο
• Στους επικεφαλής των αστυνομικών τμημάτων στο Τυχερό, το Νέο Χειμώνιο και το Ισαάκιο.
• Στον Χρυσοβαλάντη Γιαλαμά, πρόεδρο της Ένωσης Συνοριακών Φυλάκων Έβρου.

Κανείς, ως τη στιγμή δημοσίευσης του ρεπορτάζ, δεν έχει απαντήσει στα ερωτήματα. Θα ενημερώσουμε το κείμενο αν λάβουμε απάντηση.

* Όλα τα ονόματα των «σκλάβων» έχουν αλλαχτεί, για τη δική τους προστασία. Τα πραγματικά τους ονόματα βρίσκονται στη διάθεση της δημοσιογραφικής έρευνας.

28/6/2022

https://www.reportersunited.gr/9138/pushbacks-evros-sklavoi/

[EN] REVEALED: GREEK POLICE COERCE ASYLUM SEEKERS INTO PUSHING FELLOW MIGRANTS BACK TO TURKEY

GUARDIAN

Katy Fallon, Klaas van Dijken, Bashar Deeb, Jack Sapoch and Mohannad Al-Najjar

Six forcibly recruited men speak out about brutal illegal pushbacks involving threats, beating and looting

Migrants by an inflatable boat on the Evros river in Turkey, waiting to cross over to Greece. Local people in border villages talk of asylum seekers who ‘work’ for police. Photograph: Felipe Dana/AP

In a militarised border zone, in the dead of night, asylum seekers say they have been coerced into violent, illegal pushback operations run by Greek police.

Kept locked up between operations, the asylum seekers claim they were forcibly recruited or lured there by a Syrian man living in a container in the yard of a Greek police station, and then used as boatmen to ferry other migrants back to Turkey.

Six migrants, Syrian and Moroccan, have told how they participated in pushback operations on the Evros river under duress, in return for a police note permitting them a month’s stay in Greece. Two of the men described themselves as “slaves”. They said they witnessed Greek police strip, rob and assault asylum seekers before they were put back into overcrowded inflatable boats that the men were then ordered to transport back across the deep and fast-running river to the Turkish bank.

One of the migrants, who confirmed their role in pushing migrants back over the border. Photograph: Lighthouse Report/Handout

A joint investigation by the Guardian, Lighthouse Reports, Le Monde, Der Spiegel and ARD Report München has obtained visual evidence to corroborate the men’s testimony, and documents confirming their detention and later release by Greek authorities. The men were among those who responded to the Facebook group Consolidated Rescue group, which had asked people to speak out on the practice.

Reports of pushbacks have multiplied since March 2020 when thousands of people, many herded there by Turkish authorities, arrived at Greek borders after Turkish president Recep Tayyip Erdoğan announced he had opened “the gate” into Europe. Greek authorities and its prime minister, Kyriakos Mitsotakis, have constantly rejected allegations, insisting that Greece has a “firm but fair” migration policy.

But local people in border villages talked openly of the asylum seekers, usually masked, who “work” for police, and two senior Greek officers confirmed the practice of using third-country nationals as proxies in pushbacks.

The men themselves alleged systematic coercion. Bassel*, a Syrian, said he spent three months in a police cell at Tychero, near the Greece-Turkey border, pushing others back.

Bassel had crossed the Evros into Greece, hoping to claim asylum. His group was met by Greek police who he says beat them with batons and drove them to Tychero police station. There they were ordered to strip and crammed into overcrowded cells.

After being identified as an English speaker, Bassel said he was pulled out and offered a deal: he would work for the police or be charged with human smuggling and go to prison. In return for a permit to remain in Greece for one month, he would remain locked up during the day and released at night to push back other asylum seekers.

Bassel* said he was told the “work” would be unpaid but he could take his pick of the migrants’ belongings. Two others told the same story of recruitment and of the beatings that ensued if anything went wrong during an operation.

“This work is very dangerous, also because of the enmity between the Greeks and the Turks,” Bassel said. Police sources speaking to the investigation confirmed that it is to avoid confrontations with Turkish security forces that proxies like Bassel are used.

Three Syrians held at another police station, Neo Cheimonio, told a similar story. All had paid up to €5,000 (£4,300) to an Istanbul middleman to cross into Greece via a smuggler, who said there would be a Syrian waiting for them with Greek police. They were horrified to realise they were expected to row migrant boats back to Turkey in exchange for their own crossing.

A still picture taken from a video of ‘Mike’, a Syrian migrant said to help police at Neo Cheimonio. Photograph: Handout

One of them, Farhad, said they were regularly threatened by a Syrian calling himself “Mike”, who worked at Neo Cheimonio, assisting police in illegal pushbacks and recruiting and coordinating asylum seekers.

Farhad said he initially refused to participate but was told by “Mike” he risked not just losing his money but “vanishing” if he returned to Istanbul.

“Mike”, who lived in the police station grounds, would search apprehended asylum seekers on the river bank before they were sent back. He was particularly keen on gold jewellery, and became violent if people did not hand over valuables.

‘It’s an atrocity against humankind’: Greek pushback blamed for double drowning

Well-built and with a tattoo of a Spartan helmet, “Mike”, was identified by the men as well as by a local shopowner, who had seen him with police. The investigation has also seen photographs of him at the station. “Mike” is said to work with his brother, a convicted killer wanted for kidnapping and on multiple smuggling charges.

Bassel was released and has now left Greece, but is traumatised by his time kept in a cell and brought out, masked, to row groups of desperate, often half-naked asylum seekers back to Turkey.

“I call this stage the stage of slavery,” he said.

The Guardian contacted Tychero and Neo Cheimonio police stations, the minister for citizen protection and the president of the border guards of Evros multiple times but had no response by the time of publication.

*Names have been changed to protect identities

28/6/2022

https://www.theguardian.com/global-development/2022/jun/28/greek-police-coerce-asylum-seekers-pushbacks-migrants-turkey

[EN] EUROPEAN PARLIAMENT’S LIBE COMMITTEE INTERVENES ON THE CONTINUED PUSHBACKS IN THE EVROS REGION

The European Parliament’s European Parliament’s Committee on Civil Liberties, Justice and Home Affairs (LIBE), in a letter signed by its President Juan Fernando Lopez Aguilar to the European Commission, expresses its concern about “the continuing reports of dozens of people seeking international protection pushed back from Greece to Turkey through the land border area of the Evros River”. The letter points out that the European Court of Human Rights has issued more than 13 judgments in recent weeks “of interim measures and, hence, instructed the Greek authorities to ensure that the concerned persons have immediate humanitarian and medical assistance and that they will fall under the reception and identification procedures provided by the law”. It stresses the fact that many of these people “were stranded for days, without being rescued by the Greek authorities, in very harsh conditions on small islets in the Evros River and several among them have reported being pushed back to Turkey later on, in contempt of court ruling”. It points to the escalation of the situation with reports of loss of life, inhumane behaviour, denial of access to the asylum procedure and “refoulement at the EU’s external borders with the involvement of the Greek police authorities, in stark contravention of Articles 1, 2, 14, 18 and 19 of the Charter of Fundamental Rights and Article 6 of the Asylum Procedures Directive”.

The Committee also adds that, according to the press, the police have given information that NGOs are under investigation for possible involvement in the smuggling of irregular migrants and hopes that this will not turn into the criminalisation of the work of NGOs that provide legal support. Finally, the LIBE Committee underlines that the European Commission has “the duty and responsibility to condemn any use of violence, to enforce the Union acquis, including through infringement proceedings in the context of pending relevant complaints, and to take all the necessary measures to ensure that the Rule of Law is upheld respected by the Member States. Hence, we believe that the Commission is responsible for ensuring that Greece implements ECHR rulings and that national, EU and international law is upheld at the external borders, including by rescuing persons immediately as they enter EU territory and providing them access to the asylum procedures.”

The Greek Council for Refugees and HumanRights360 express their complete satisfaction for this official statement by the LIBE committee, as their joint action has highlighted the violations mentioned herein, and stress that respect for the rule of law by the Member States is one of the foundations of the EU and its defence is an obligation and duty of all of us. As human rights organisations, we are at the disposal of the authorities and institutions to provide any information and assistance.

17/6/2022

https://www.humanrights360.org/european-parliaments-libe-committee-intervenes-on-the-continued-pushbacks-in-the-evros-region/

Ο ΟΗΕ ΕΚΘΕΤΕΙ ΤΗΝ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗ ΓΙΑ ΤΑ PUSHBACKS

TVXS

Την ώρα που η συζήτηση για το ζήτημα των pushbacks από τις ελληνικές αρχές έχει αναζωπυρωθεί το τελευταίο διάστημα, μετά και τη στοχοποίηση του διασώστη Ιάσωνα Αποστολόπουλου από τον κυβερνητικό εκπρόσωπο – κι όχι μόνο – για παλαιότερες δηλώσεις του, όπου ανέφερε πως το λιμενικό σώμα της χώρας πετά ανθρώπους στη θάλασσα, μια έκθεση του Ειδικού Εισηγητή του ΟΗΕ για τα ανθρώπινα δικαιώματα των μεταναστών έρχεται να εκθέσει την Ελλάδα.

Οι ελληνικές αρχές αρνούνται κατηγορηματικά πως πραγματοποιούν επαναπροωθήσεις μεταναστών, ωστόσο ο Φελίπε Γκονθάλεθ Μοράλες εξέφρασε την ανησυχία του για την σημαντική αύξηση του αριθμού των ανθρώπων που εμποδίζονται να εισέλθουν στο ελληνικό έδαφος, συμπεραίνοντας ότι στη χώρα υπάρχει πολύ μεγάλο πρόβλημα με τις επαναπροωθήσεις το οποίο χαρακτηρίζει ως μία «ντε φάκτο πολιτική».

Ειδικότερα, στην έκθεση που δημοσίευσε πριν λίγες μέρες, σχεδόν 20 σελίδων, στην 32η παράγραφο τονίζει σχετικά:

«Στην Ελλάδα οι επανοπροωηθήσεις είναι μία ντε φάκτο γενική πολιτική. Η Υπατη Αρμοστεία των Ηνωμένων Εθνών για τους πρόσφυγες έχει καταγράψει 540 ξεχωριστά περιστατικά κατά την περίοδο 2020-2021 κατά τα οποία φέρεται να απωθήθηκαν βίαια 17000 άτομα που επιστράφηκαν στην Τουρκία.

Ο ειδικός εισηγητής ανησυχεί για τη σημαντική αύξηση του αριθμού των ανθρώπων που εμποδίζονται να εισέλθουν στο ελληνικό έδαφος. Η Ελλάδα φέρεται να απέτρεψε πάνω από 140000 άτομα από είσοδο στη χώρα μεταξύ του Απριλίου και του Νοεμβρίου του 2021.

Στο Αιγαίο οι ΜΚΟ έχουν τεκμηριώσει τουλάχιστον 147 περιστατικά push backs στα οποία εμπλέκονται 7000 άτομα, συμπεριλαμβανομένων και παιδιών. Το Λιμενικό Σώμα δεν ακολούθησε την πρέπουσα διαδικασία».

Η απάντηση του Υπουργείου Μετανάστευσης

Πηγές του υπουργείου Μετανάστευσης, ανέφεραν μετά τη δημοσιοποίηση πως «δεν έχουν ουδέποτε διαπιστωθεί έκνομες ενέργειες της Ελλάδας», ενώ τόνισαν ότι «δεν στηρίζεται σε πρωτογενή έρευνα, αλλά αναπαράγει παλαιότερα ευρήματα έκθεσης της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ, δημοσιεύματα ξένων μέσων ενημέρωσης, καθώς και υποδείξεις λοιπών ΜΚΟ, που ήδη εξετάζονται ενδελεχώς ως προς την εγκυρότητά τους από την Εθνική Αρχή Διαφάνειας».

Επίσης, σημείωσαν ότι η Ελλάδα «έχει πλήρη επίγνωση του ανθρωπιστικού της καθήκοντος. Παρέχει, σήμερα ασφαλές καταφύγιο σε δεκάδες χιλιάδες αιτούντες άσυλο, στους εκτοπισμένους από την Ουκρανία, αλλά και εθελοντικά σε Αφγανούς ευάλωτους. Το Λιμενικό Σώμα-Ελληνική Ακτοφυλακή και η Ελληνική Αστυνομία διασώζουν καθημερινά ανθρώπους, των οποίων η ζωή βρίσκεται σε κίνδυνο στα θαλάσσια και χερσαία σύνορα». Όπως καταλήγουν, η Ελλάδα «θα συνεχίσει να φυλάει τα σύνορά της με αποτελεσματικότητα και με απόλυτη προσήλωση στα ανθρώπινα δικαιώματα και το Διεθνές Δίκαιο».

Τι ανέφερε ο Συνήγορος του Πολίτη

Υπενθυμίζεται πως στην τέταρτη έκθεσή του ως Εθνικός Μηχανισμός Διερεύνησης Περιστατικών Αυθαιρεσίας για το 2021, ο Συνήγορος του Πολίτη αφιέρωσε ειδική ενότητα αναφορικά με τις καταγγελίες για παράνομες επαναπροωθήσεις.

Συγκεκριμένα, το 2021 υποβλήθηκαν 21 καταγγελίες και για όλες ο Συνήγορος του Πολίτη επισημαίνει ότι έχει ζητήσει την ενδελεχή έρευνα των περιστατικών, την οποία παρακολουθεί.

Όμως διαπιστώνει ορισμένα προβλήματα ως προς την πληρότητα των σχετικών διοικητικών ερευνών της Αστυνομίας και του Λιμενικού, όπως ότι συχνά παραλείπονται η εξέταση των ίδιων των φερόμενων θυμάτων και η διασταύρωση των συντεταγμένων στις φωτογραφίες που προσκομίζονται για το εάν τα περιστατικά συνέβησαν σε ελληνικό έδαφος, ενώ την ίδια ώρα χρησιμοποιείται ως απόδειξη η μη καταγραφή από τις ελληνικές αρχές.

Ολόκληρη η έκθεση:

14/6/2022/

https://tvxs.gr/news/ellada/o-oie-ekthetei-ti-kybernisi-gia-ta-pushbacks